Zaczęło się 100 lat temu od podpisu młodego chłopca, a skończyło podróżą za ocean. Dzięki zwycięstwu w konkursie organizowanym przez Fundację Ośrodka KARTA troje uczniów (dziś już absolwentów) Szkoły Podstawowej nr 4 w Lublińcu wraz z opiekunem – p. Ewą Brol miało okazję odwiedzić Waszyngton, poznać najważniejsze miejsca w stolicy Stanów Zjednoczonych i uczestniczyć w wyjątkowych spotkaniach.
Wszystko zaczęło się od konkursu, w którym należało przedstawić losy osoby związanej z historią regionu, która złożyła 100 lat temu swój podpis na Deklaracji Podziwu i Przyjaźni dla Stanów Zjednoczonych. Nasz zespół postanowił opowiedzieć historię p. Józefa Gorgosza, który podpisał ten dokument jako zaledwie sześcioletni uczeń szkoły podstawowej.
W przygotowaniu pracy wykorzystaliśmy sztuczną inteligencję, dzięki której stworzyliśmy film o dalszych latach Jego życia na podstawie źródeł historycznych, opowieści Córki pana Józefa – p. Ireny Gorgosz - Strużek i pamiątek rodzinnych.
Spośród nadesłanych prac Jury, powołane przez Fundację Ośrodka KARTA, pięciu zespołom przyznało nagrody i wyróżnienia, ufundowane przez Polsko-Amerykańską Fundację Wolności i Fundację Kościuszkowską. Nasz zespół: Filip Glanc, Julia Kandzia, Paweł Strzelski, ze Szkoły Podstawowej nr 4 im. 74 Górnośląskiego Pułku Piechoty w Lublińcu, za pracę pt. Człowiek wielu talentów – historia Józefa Gorgosza, przygotowaną pod opieką p. Ewy Brol otrzymał Nagrodę Główną w postaci wyjazdu Zespołu do Waszyngtonu.
Tak rozpoczęła się przygoda, która na długo pozostanie w naszej pamięci.
Nasza podróż odbyła się w dniach 18 – 24 października 2026 roku. Program pobytu był niezwykle bogaty i pozwolił nam poznać zarówno historyczne oblicze amerykańskiej stolicy, jak i jej współczesne życie.
Pierwszego dnia po przylocie zakwaterowaliśmy się w hotelu i przygotowaliśmy na kolejne dni pełne wrażeń. Następnego dnia udaliśmy się na spotkanie z przedstawicielami American Councils for International Education. Zwiedzanie rozpoczęliśmy od najważniejszych symboli amerykańskiej demokracji. Odwiedziliśmy Kapitol Stanów Zjednoczonych oraz Bibliotekę Kongresu – jedną z najważniejszych bibliotek na świecie, w której został nam pokazany oryginalny tom Deklaracji z podpisem Pana Józefa. Prezentowaliśmy również naszą konkursową pracę. Nie zabrakło również spacerów po historycznej części miasta i wizyty w okolicach National Mall.
Szczególnym punktem programu były spotkania związane z działalnością polskich i amerykańskich instytucji. Mieliśmy okazję odwiedzić Ambasadę Rzeczypospolitej Polskiej w Waszyngtonie oraz spotkać się z przedstawicielami Congressional Office for International Leadership. W czasie tego spotkania, któremu przewodniczyła p. Jane Sargus młodzież opowiadała o Polsce i oczywiście nie mogło zabraknąć kilku zdań o Lublińcu. Odwiedziliśmy również Fundację Kościuszkowską, a także znaleźliśmy się w okolicach polskiego konsulatu. Była to okazja, by lepiej poznać działalność organizacji pielęgnujących więzi między Polską a Stanami Zjednoczonymi.
Jednym z wyjątkowych wydarzeń naszego wyjazdu było spotkanie z Lechem Wałęsą. Możliwość spotkania tak ważnej postaci związanej z najnowszą historią Polski stanowiła szczególne doświadczenie dla całej grupy.
Program wyjazdu pozwolił nam również zobaczyć miejsca związane z amerykańską kulturą i codziennym życiem. Odwiedziliśmy Latin Public Charter School oraz kampus Uniwersytetu Georgetown, który zwiedzaliśmy z dr Iwoną B. Sadowską, wykładowczynią i dyrektor Programu Studiów Polskich na Georgetown University. Zwiedziliśmy także Union Station i National Postal Museum, gdzie mogliśmy poznać historię amerykańskiej poczty i zobaczyć znaczki z całego świata.
Nie zabrakło również atrakcji, które pozwoliły nam poczuć atmosferę Stanów Zjednoczonych. Obejrzeliśmy mecz koszykówki ligi NBA pomiędzy Milwaukee Bucks a Washington Wizards. Było to zupełnie inne doświadczenie niż oglądanie rozgrywek sportowych w telewizji!
Kolejnym ważnym punktem programu była wizyta w People’s House: The White House Experience, dzięki której mogliśmy lepiej poznać historię i funkcjonowanie amerykańskiej prezydentury. Zwiedziliśmy także Arlington National Cemetery, a czas wolny wykorzystaliśmy na poznawanie miasta.
Podczas pobytu nie zabrakło również naukowych atrakcji. W National Museum of Natural History poznawaliśmy świat przyrody, natomiast w Air and Space Museum mogliśmy zgłębić historię lotnictwa i eksploracji kosmosu.
Odwiedziliśmy także okolice Monumentu Waszyngtona, a z punktu widokowego mogliśmy podziwiać panoramę amerykańskiej stolicy. Każdy kolejny dzień przynosił nowe doświadczenia i pozwalał spojrzeć na Stany Zjednoczone z innej perspektywy. Byliśmy w Muzeum Sztuki Współczesnej, w National Portrait Gallery, gdzie zobaczyliśmy portrety wszystkich prezydentów Stanów Zjednoczonych.
Wyjazd do Waszyngtonu był dla nas czymś znacznie więcej niż nagrodą w konkursie. Stanowił okazję do poznania innej kultury, poszerzenia wiedzy historycznej i nawiązania nowych kontaktów. Pokazał nam również, że lokalna historia może prowadzić do niezwykłych przygód, a kreatywność i wykorzystanie nowoczesnych technologii otwierają przed młodymi ludźmi nowe możliwości.
Do Polski wróciliśmy z mnóstwem wspomnień, nowymi doświadczeniami i przekonaniem, że warto angażować się w projekty, które pozwalają rozwijać pasje oraz poznawać świat. Nasza historia rozpoczęła się od jednego filmu, a zaprowadziła nas aż do stolicy Stanów Zjednoczonych.
Dziękujemy fundacjom: Ośrodka KARTA, American Councils for International Education Poland, The Kosciuszko Foundation, Polsko–Amerykańskaiej Fundacji Wolności. Dziękujemy naszej wspaniałej koordynatorce w Waszyngtonie, p. Rozalii Rzepce za opiekę i pomoc w poznawaniu miasta.
Chcielibyśmy także zachęcić mieszkańców naszego miasta i regionu do odkrywania losów i podpisów swoich bliskich na kartach tej Deklaracji - https://polska1926.pl/
Julia Kandzia, Filip Glanc, Paweł Strzelski, p. Ewa Brol
