Temat innowacji

„Czytam. Czuję. Wyciszam się.”

Nazwa Szkoły: Szkoła Podstawowa nr 4 im. 74 Górnośląskiego Pułku Piechoty w Lublińcu

Autorzy: Ewa Monkos, Monika Adamek

Temat: „Czytam. Czuję. Wyciszam się.”

Klasy: 1-2 klasa szkoły podstawowej

Rodzaj innowacji:  organizacyjno-metodyczna, bo łączy zmianę organizacji czasu i przestrzeni szkolnej (przerwy) z nowoczesnymi metodami pracy wspierającymi rozwój emocjonalny i społeczny dzieci

Data wprowadzenia i zakończenia: rok szkolny 2025/2026 październik-maj

Opis innowacji:

            Innowacja ta polega na wprowadzeniu do przestrzeni szkolnej nietypowego, a jednocześnie naturalnego i przyjaznego dla uczniów klas 1-2 sposobu wspierania ich dobrostanu psychicznego i emocjonalnego. Tradycyjnie przerwy międzylekcyjne pełnią funkcję rekreacyjną i społeczną, często charakteryzującą się dużym poziomem hałasu, pobudzenia i intensywnych interakcji między uczniami, panuje często duży hałas i wzmożony ruch. Nie wszystkie dzieci dobrze się w takich warunkach odnajdują — niektóre potrzebują ciszy, wyciszenia i chwili odpoczynku od natłoku bodźców. Wychodząc naprzeciw ich potrzebom, powstała innowacja „Czytam, Czuję, Wyciszam się”, która ma stworzyć dla nich alternatywną formę spędzania przerwy w spokojnej, przyjaznej atmosferze. Charakter tej inicjatywy polega także na zmianie funkcji przerwy z wyłącznie aktywnej na dwutorową — umożliwiającą zarówno ruch i zabawę, jak i wyciszenie oraz relaksację.

Zajęcia będą odbywać się 2 razy w tygodniu, podczas dwóch wybranych 15-minutowych przerw. W tym czasie dzieci będą mogły spędzić przerwę w wyciszonym miejscu (np. w sali lub w wydzielonym kąciku relaksu), gdzie w zależności od dnia i potrzeb realizowane będą:

• Czytanie krótkich opowiadań, bajek relaksacyjnych lub wierszyków.
• Słuchanie muzyki relaksacyjnej lub dźwięków natury.
• Ćwiczenia oddechowe i relaksacyjne dostosowane do wieku dzieci.
• Rozmowy o emocjach na podstawie ilustracji, historyjek lub emotikonów.
• Rysowanie swoich uczuć lub obrazów wyciszających.
• Proste wizualizacje (np. „wędrująca chmurka”, „las ciszy”).
• Chwile ciszy i spokojnego odpoczynku przy muzyce lub w całkowitym spokoju.

Cele innowacji:

            Kształtowanie u uczniów klas 1–2 umiejętności uważnego czytania, rozpoznawania i nazywania emocji oraz wyciszania się, w celu poprawy koncentracji, budowania pozytywnych relacji i wspierania rozwoju emocjonalnego i społecznego.

Cele szczegółowe:

1. Rozwijanie umiejętności uważnego słuchania i czytania ze zrozumieniem krótkich tekstów.
2. Kształtowanie zdolności rozpoznawania, nazywania i wyrażania własnych emocji w sposób akceptowalny społecznie.
3. Wprowadzanie prostych technik wyciszania się i relaksacji, dostosowanych do wieku uczniów.
4. Wzmacnianie koncentracji uwagi oraz umiejętności skupienia się na wykonywanym zadaniu.
5. Budowanie pozytywnych relacji w grupie rówieśniczej poprzez kształtowanie postawy empatii, życzliwości i wzajemnego szacunku.
6. Kształtowanie nawyku refleksji nad własnymi przeżyciami i zachowaniami.
7. Tworzenie w klasie atmosfery sprzyjającej wyciszeniu, uważności i poczuciu bezpieczeństwa emocjonalnego.
8. Zachęcanie dzieci do zadawania pytań, dzielenia się swoimi przemyśleniami i dostrzegania wartości w ciszy oraz chwilach skupienia.
9. Zapewnienie dzieciom możliwości wyboru spokojnej formy spędzania przerwy.
10. Zmniejszenie poziomu stresu i przebodźcowania u uczniów.

Zasady innowacji:

1. Dobrowolność uczestnictwa w wyciszających aktywnościach.
   Uczniowie mają prawo, ale nie przymus, brać udział w wybranych ćwiczeniach relaksacyjnych czy rozmowach o emocjach — ważne jest, by czuli się bezpiecznie i swobodnie.
2. Wprowadzanie elementów ciszy i wyciszenia w codziennej pracy.
3. Uważność na emocje i potrzeby uczniów.
   Nauczyciel dostosowuje działania do aktualnego nastroju i potrzeb dzieci, nie zmuszając ich do aktywności, jeśli nie są na nią gotowe.
4. Praca w atmosferze wzajemnego szacunku i akceptacji.
   Każda emocja jest ważna i ma prawo zostać wyrażona. Obowiązuje zasada życzliwości — nie oceniamy, nie wyśmiewamy, nie przerywamy.
5. Prostota i dostępność metod.
   Wykorzystywane są proste techniki: krótkie teksty, ćwiczenia oddechowe, rytuały ciszy, zabawy wyciszające i rozmowy dostosowane do wieku uczniów.
6. Wspólne ustalanie zasad ciszy i wyciszenia.
   Na początku innowacji nauczyciel z uczniami tworzy zasady dotyczące wyciszania się i zachowań w ciszy — np. sygnały do wyciszenia, wybrane miejsce relaksu, rytuały.
7. Stosowanie różnorodnych form pracy.
   Aby dzieci nie odczuwały monotonii, działania obejmują: czytanie, słuchanie muzyki relaksacyjnej, zabawy ruchowe wyciszające, rozmowy o emocjach, proste ćwiczenia oddechowe i wizualizacyjne.
8. Dbanie o przyjazne, spokojne otoczenie

Stworzona jest przestrzeń sprzyjająca wyciszeniu — np. kącik relaksu, miękkie poduszki, ilustracje emocji, plansze z zasadami.

9. Ewaluacja i refleksja nad działaniami.
   Regularnie podsumowywane są wspólnie z dziećmi odczucia i efekty działań — co im pomagało, co sprawiało trudność, co chcieliby powtarzać.

Spodziewane efekty:

Lepsze samopoczucie i zredukowany poziom napięcia u dzieci wrażliwych na hałas.

Umiejętność samodzielnego wybierania sposobu spędzania przerwy.

Rozwijanie umiejętności wyciszania się i relaksacji.

Zwiększenie koncentracji i gotowości do dalszej nauki po przerwie.

Budowanie atmosfery akceptacji dla różnych potrzeb emocjonalnych w klasie.

Rozwijanie uważnego słuchania, czytania oraz rozmów o emocjach

Sposób realizacji:

• Częstotliwość 3 razy w tygodniu podczas 15 - minutowych przerw
• Czytanie cichutkie
• Uczniowie wybierają książki z kącika czytelniczego lub przynoszą własne.
• Przez 10 minut nauczyciel czyta lub uczennica klasy 7-8 ze Szkolnego Klubu Wolontariusza w ciszy, a dzieci siedzą na poduszkach lub dywanie.
• Czytanie relaksacyjne przez nauczyciela
• Nauczyciel czyta dzieciom fragmenty książek terapeutycznych, bajek relaksacyjnych lub opowiadań o emocjach.
• Po lekturze następuje krótka rozmowa lub pytanie: „Jak się teraz czujesz?”
• Słuchanie audiobooków lub muzyki relaksacyjnej
• Podczas jednej z przerw odtwarzany jest krótki audiobook z bajką terapeutyczną lub relaksacyjna muzyka.
• Uczniowie mogą leżeć na dywanie lub siedzieć wygodnie i wsłuchiwać się w treść.
• Karty uczuć i emocji
• Po czytaniu lub słuchaniu uczniowie wybierają z przygotowanych kart tę, która najlepiej odzwierciedla ich aktualny nastrój.
• Krótkie, dobrowolne wypowiedzi: „Czuję się… ponieważ…”
• Rysunek do przeczytanego fragmentu
• Po wysłuchaniu krótkiego opowiadania chętne dzieci rysują to, co najbardziej zapamiętały lub co ich poruszyło.
• Galeria prac wywieszana jest w klasie lub na gazetce „Czytam. Czuję. Wyciszam się.”
• Ćwiczenia oddechowe, ruchowe - relaksacyjne
• Po czytaniu wprowadzane są krótkie ćwiczenia oddechowe lub wyciszające:
  „Wdech jak dmuchawiec, wydech jak balonik”.
• Dzienniczek nastroju
• Uczniowie mogą prowadzić swój prosty dzienniczek, w którym kolorami lub emotkami oznaczają, jak się czuli przed i po zajęciach.

Ewaluacja:

Do oceny mogą służyć:

• Obserwacje:Systematyczne obserwowanie zachowań i aktywności uczniów podczas przerw, zwłaszcza podczas spontanicznych zajęć związanych z czytaniem.
• Ankiety:Przeprowadzenie ankiet z narysowaniem emotek wśród uczniów pod koniec innowacji, aby zebrać ich opinie na temat jej przebiegu i efektów.
• Rozmowy:Dyskutowanie z uczniami na temat ich wrażeń, spostrzeżeń oraz tego, czy innowacja wpłynęła na ich postawę.

Monika Adamek

Ewa Monkos